April Fools’ Day
Na Litwie i nie tylko, mają dzisiaj Dzień Kłamcy. Takie ich Prima Aprilis. 1 kwietnia można kłamać tyle, na ile pozwala wyobraźnia i nie otrzymać za to żadnej kary. W przeszłości uważano, że „jeśli nie oszukasz nikogo w tym dniu, będziesz miał pechowy rok”. To prawda. Z uśmiechem w tle, ale prawda.
Inna prawda o „Kłamcy” wynika z logiki megarejskiej. Eubulides pytał o liczne racje, czyli sofistyczne sposoby rozumowania. Kłamca – bo tak nazwano jeden z sofizmatów Eubulidesa, ma następującą treść: „Jeśli stwierdzisz, że kłamiesz, i mówisz prawdę, to znaczy, że kłamiesz. A właśnie stwierdzasz, że kłamiesz, i mówisz prawdę; więc istotnie kłamiesz”.
Na podobnej konstrukcji opiera się również i to słynne rozumowanie: „Epimenides mówi, że wszyscy Kreteńczycy są kłamcami, on sam zaś jest Kreteńczykiem, nie należy mu więc wierzyć, a zatem Kreteńczycy są prawdomówni i należy im wierzyć. Ponieważ on sam zaś jest Kreteńczykiem, a więc i jemu należy wierzyć”.
Uśmiech schodzi z twarzy. Logika w Dzień Głupka? Studiowanie sofizmatu, którego rozwiązanie jest raczej niemożliwe prowadzi do zguby. Filates na nagrobku miał ponoć wyryte: „Jestem, przybyszu, Filates: sofizmat zgubił mnie Kłamca.”
Tak, logika jest ważna. W każdym dniu. Szczególnie „logika postępowania”. Wiosna. Żarty, głupstwa, głupoty, kłamstwa. Przez jeden cały dzień miały być, a są z nami od lat przez cały rok. Albo to jest tak, że są z nami przez cały rok, a w ten dzień je święcimy? No tak, jest w tym jakaś logika, tylko czy to ten dzień? Kłamca w Prima Aprilis.
April Fools’ Day, 1 kwietnia 2023r.
